W tej witrynie stosujemy pliki cookies. Standardowe ustawienia przeglądarki internetowej zezwalają na zapisywanie ich na urządzeniu końcowym Użytkownika. Kontynuowanie przeglądania serwisu bez zmiany ustawień traktujemy jako zgodę na użycie plików cookies. Więcej w Polityce Cookies.
Ukryj komunikat


Skutki otyłości i nadwagi

Opublikowano: 2011-04-02
czym grozi otyłość?
Wzrost częstości występowania otyłości w wielu populacjach wskazuje przede wszystkim na stały wzrost dostarczanej organizmowi energii przy jednocześnie coraz niższej aktywności fizycznej.

Choroby wynikacjąe z nadwagi i otylości
Szczególne zainteresowanie problemem epidemii otyłości wynika z faktu, że stanowi ona czynnik ryzyka wielu chorób przewlekłych, głównie układu sercowonaczyniowego. Jest niezależnym czynnikiem ryzyka choroby niedokrwiennej serca. Choroby układu krążenia są głównym zagrożeniem zdrowia Polaków i najczęstszą przyczyną umieralności w naszym kraju. W 2001 roku stanowiły przyczynę 48% wszystkich zgonów Jednym z głównych czynników ryzyka sercowonaczyniowego jest otyłość, a zwłaszcza otyłość brzuszna. Zwiększa 3–4 razy częstość rozwoju nadciśnienia tętniczego, udaru mózgu oraz dwukrotnie niewydolności krążenia. Sprzyja rozwojowi chorób metabolicznych (cukrzycy typu II, hiperlipidemii), reumatologicznych, chorób wątroby, dróg żółciowych i układu oddechowego. Otyłość stanowi także czynnik ryzyka rozwoju niektórych nowotworów. U mężczyzn zalicza się tu rak jelita grubego i rak gruczołu krokowego, natomiast u kobiet rak trzonu macicy, piersi, jajników i dróg żółciowych. Bardzo ważne są również problemy psychologiczne wynikające z otyłości oraz obniżenie jakości życia.

Układ krążenia.

Oprócz zwiększonego obciążenia mięśnia sercowego otyłość związana jest ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia nagłego zgonu, najprawdopodobniej w mechanizmie zaburzeń rytmu serca. Powoduje ona rozwój miażdżycy poprzez zmianę profilu lipidowego: zwiększa stężenie cholesterolu zawierającego lipidy o małej gęstości (VLDL) i zmniejsza stężenie cholesterolu zawierającego lipidy o dużej gęstości (HDL). Jest również związana ze zwiększoną częstością występowania nadciśnienia tętniczego. Mechanizm tego zjawiska nie został do końca wyjaśniony, podejrzewa się, że hiperinsulinemia i insulinooporność występujące w otyłości powodują zwiększenie zwrotnego wychwytu sodu w kanalikach nerkowych, a także zwiększają napięcie układu współczulnego prowadząc do skurczu tętnic.

Cukrzyca typu II prawie nie występuje u osób z BMI poniżej 22 kg/m2. Zwiększenie masy tkanki tłuszczowej powoduje tak zwaną insulinooporność tkanek oraz wtórnie zwiększenie wydzielania insuliny w organizmie. Oporność tkanek na insulinę powoduje, że mimo tego, iż jej ilość w organizmie jest zwiększona nie spełnia ona swojej funkcji, co prowadzi w konsekwencji do zwiększenie stężenia glukozy we krwi i tym samym powstania cukrzycy.

Rak. Otyłość zwiększa częstość pojawiania się takich nowotworów jak rak trzonu macicy i rak sutka u kobiet, rak gruczołu krokowego u mężczyzn oraz rak jelita grubego. Przyczyną powstawania procesów nowotworowych u kobiet jest prawdopodobnie zwiększenie procesu aromatyzacji androstendionu znajdującego się w tkance tłuszczowej i jego aromatyzacja do estrogenów.

Choroby pęcherzyka żółciowego. Częstość występowania chorób pęcherzyka żółciowego rośnie wraz ze stopniem otyłości i wiekiem prawdopodobnie poprzez zwiększenie wydzielania cholesterolu do żółci. Ilość cholesterolu, jaka jest syntetyzowana przez organizm rośnie o 20 mg na każdy kilogram tkanki tłuszczowej. Zaburzenia czynników zagnieżdżania w żółci oraz zmiany stężeń kwasów żółciowych i fosfolipidów sprzyjają wytrącaniu się kamieni żółciowych.

Choroby układu oddechowego. U bardzo otyłych osób mogą się pojawić bezdechy śródsenne. Jest to poważne rzadko rozpoznawane schorzenie polegające na występowaniu w trakcie snu, nawet do stu, krótkotrwałych bezdechów. Przyczyną ich powstawania jest najprawdopodobniej nadmierne gromadzenie się tkanki tłuszczowej w okolicy gardła i krtani. Napady bezdechu powodują przerwy we śnie związane z niedotlenieniem i nadmiernym gromadzeniem się dwutlenku węgla w organizmie, co może doprowadzić do prawokomorowej niewydolności krążenia. W celu ich wyeliminowania stosuje się dodatnie ciśnienie w drogach oddechowych w czasie snu. Redukcja masy ciała jest tu szczególnie ważnym czynnikiem postępowania terapeutycznego.

Stawy i problemy skórne. Zwiększona częstość występowania zapalenia kości i stawów wynika częściowo z większej urazowości powodowanej obciążeniem większą masą ciała, jednak fakt, że stan zapalny kości i stawów występuje również w nieobciążonych stawach sugeruje współwystępowanie innych czynników. U osób otyłych upośledzone jest wydalanie moczanów, co prowadzi do dny moczanowej. Problemy skórne obejmują rogowacenie ciemne manifestujące się ściemnieniem fałdów skóry na szyi, łokciach i w grzbietowych częściach przestrzeni międzypaliczkowych. Rogowacenie ciemne jest również związane z występowaniem insulinooporności i hiperinsulinemii. Dochodzi do wzmożonego napięcia skóry i jej kruchości, co sprzyja wystąpieniu grzybicy w okolicy fałdów skórnych.

Układ wewnątrzwydzielniczy. Otyłość powoduje wcześniejsze pojawienie się pierwszej miesiączki, większą częstotliwość i nieregularność miesiączkowania, występowanie cykli bezjajeczkowych i wcześniejszą menopauzę. U mężczyzn dochodzi do zmniejszenia stężenia testosteronu. Ponadto otyłość powoduje występowanie wspomnianej już wcześniej insulinooporności tkanek i hiperinsulinemii prowadząc w ten sposób do cukrzycy. Może ona wpływać również na stężenia poziomów hormonów tarczycy.

Zwiększenie ryzyka przedwczesnej śmierci
Amerykanskie badania opublikowane w piśmie "American Journal of Epidemiology" wykazały, że u kobiet nadwaga zwiększa ryzyko zgonu o 32 proc., podczas gdy brak dbałości o kondycję fizyczną - o 30 proc. Łączne działanie tych dwóch czynników to już prawdziwa mieszanka wybuchowa - ryzyko przedwczesnej śmierci rośnie o 57 proc. Podobnie mężczyźni z nadwagą są o 25 proc. bardziej narażeni na ryzyko przedwczesnego zgonu. Jeśli mając nadwagę nie dbają o kondycję fizyczną, prawdopodobieństwo przyspieszonej śmierci wzrasta do 49 proc.

Konsekwencje ekonomiczne
Nadwaga i otyłość znacznie obciążają budżet opieki zdrowotnej każdego państwa. Koszty związane z leczeniem otyłości i chorób współistniejących wynoszą od 1% do 5% budżetu przeznaczonego na opiekę zdrowotną. Szacuje się, ze ponad 1/5 wszystkich środków na ochronę zdrowia w Polsce pochłania leczenie powikłań nadwagi i otyłości.

Szacuje się, że koszt leczenia osoby otyłej z cukrzycą jest sześciokrotnie wyższy niż cukrzyka, który przy swej chorobie ma prawidłową masę ciała. Przykład Belgii pokazuje, że można stosunkowo szybko obniżyć koszty takiej terapii, jeśli chory pozbędzie się nadwagi. W tym kraju udało się zmniejszyć wydatki na leki przeciwnadciśnieniowe i przeciwcukrzycowe aż o 20 proc. już po dziewięciu miesiącach leczenia otyłości i uzyskaniu spadku masy ciała chorych ludzi o minimum 5 proc.

Ważna profilaktyka i edukacja
Obserwacje i doświadczenia krajów zachodnich z dużym prawdopodobieństwem wskazują na spodziewany podobny kierunek zmian epidemiologicznych i następstw epidemii otyłości w naszym kraju. W walce z tą epidemią, podobnie jak w przypadku innych chorób przewlekłych, zasadnicze znaczenie powinna mieć nowoczesna profilaktyka i edukacja. Jest to najbardziej skuteczne i opłacalne podejście do problemu. Szczególnie odnosi się do dzieci i młodzieży, u których nadmierna masa ciała i coraz bardziej siedzący tryb życia (ponad 40% polskich dzieci spędza codziennie co najmniej 4 godz. przed telewizorem lub komputerem) będą powodować narażenie ich w dorosłym życiu na częstsze występowanie czynników ryzyka, przedwczesną umieralność i choroby układu sercowo-naczyniowego oraz metaboliczne.

Źródła:
Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AM w Gdańsku, Dr n. med. Tomasz
Zdrojewski, Epidemiologia otyłości i otyłości brzusznej w Polsce, Europie Zachodniej i USA
TSN OBOP
GUS
Polskie Naukowe Towarzystwo Otyłości i Przemiany Materii

Choroby wynikacjąe z nadwagi i otylości
Szczególne zainteresowanie problemem epidemii otyłości wynika z faktu, że stanowi ona czynnik ryzyka wielu chorób przewlekłych, głównie układu sercowonaczyniowego. Jest niezależnym czynnikiem ryzyka choroby niedokrwiennej serca. Choroby układu krążenia są głównym zagrożeniem zdrowia Polaków i najczęstszą przyczyną umieralności w naszym kraju. W 2001 roku stanowiły przyczynę 48% wszystkich zgonów Jednym z głównych czynników ryzyka sercowonaczyniowego jest otyłość, a zwłaszcza otyłość brzuszna. Zwiększa 3–4 razy częstość rozwoju nadciśnienia tętniczego, udaru mózgu oraz dwukrotnie niewydolności krążenia. Sprzyja rozwojowi chorób metabolicznych (cukrzycy typu II, hiperlipidemii), reumatologicznych, chorób wątroby, dróg żółciowych i układu oddechowego. Otyłość stanowi także czynnik ryzyka rozwoju niektórych nowotworów. U mężczyzn zalicza się tu rak jelita grubego i rak gruczołu krokowego, natomiast u kobiet rak trzonu macicy, piersi, jajników i dróg żółciowych. Bardzo ważne są również problemy psychologiczne wynikające z otyłości oraz obniżenie jakości życia.

Układ krążenia. Oprócz zwiększonego obciążenia mięśnia sercowego otyłość związana jest ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia nagłego zgonu, najprawdopodobniej w mechanizmie zaburzeń rytmu serca. Powoduje ona rozwój miażdżycy poprzez zmianę profilu lipidowego: zwiększa stężenie cholesterolu zawierającego lipidy o małej gęstości (VLDL) i zmniejsza stężenie cholesterolu zawierającego lipidy o dużej gęstości (HDL). Jest również związana ze zwiększoną częstością występowania nadciśnienia tętniczego. Mechanizm tego zjawiska nie został do końca wyjaśniony, podejrzewa się, że hiperinsulinemia i insulinooporność występujące w otyłości powodują zwiększenie zwrotnego wychwytu sodu w kanalikach nerkowych, a także zwiększają napięcie układu współczulnego prowadząc do skurczu tętnic.

Cukrzyca typu II prawie nie występuje u osób z BMI poniżej 22 kg/m2. Zwiększenie masy tkanki tłuszczowej powoduje tak zwaną insulinooporność tkanek oraz wtórnie zwiększenie wydzielania insuliny w organizmie. Oporność tkanek na insulinę powoduje, że mimo tego, iż jej ilość w organizmie jest zwiększona nie spełnia ona swojej funkcji, co prowadzi w konsekwencji do zwiększenie stężenia glukozy we krwi i tym samym powstania cukrzycy.

Rak. Otyłość zwiększa częstość pojawiania się takich nowotworów jak rak trzonu macicy i rak sutka u kobiet, rak gruczołu krokowego u mężczyzn oraz rak jelita grubego. Przyczyną powstawania procesów nowotworowych u kobiet jest prawdopodobnie zwiększenie procesu aromatyzacji androstendionu znajdującego się w tkance tłuszczowej i jego aromatyzacja do estrogenów.

Choroby pęcherzyka żółciowego. Częstość występowania chorób pęcherzyka żółciowego rośnie wraz ze stopniem otyłości i wiekiem prawdopodobnie poprzez zwiększenie wydzielania cholesterolu do żółci. Ilość cholesterolu, jaka jest syntetyzowana przez organizm rośnie o 20 mg na każdy kilogram tkanki tłuszczowej. Zaburzenia czynników zagnieżdżania w żółci oraz zmiany stężeń kwasów żółciowych i fosfolipidów sprzyjają wytrącaniu się kamieni żółciowych.

Choroby układu oddechowego. U bardzo otyłych osób mogą się pojawić bezdechy śródsenne. Jest to poważne rzadko rozpoznawane schorzenie polegające na występowaniu w trakcie snu, nawet do stu, krótkotrwałych bezdechów. Przyczyną ich powstawania jest najprawdopodobniej nadmierne gromadzenie się tkanki tłuszczowej w okolicy gardła i krtani. Napady bezdechu powodują przerwy we śnie związane z niedotlenieniem i nadmiernym gromadzeniem się dwutlenku węgla w organizmie, co może doprowadzić do prawokomorowej niewydolności krążenia. W celu ich wyeliminowania stosuje się dodatnie ciśnienie w drogach oddechowych w czasie snu. Redukcja masy ciała jest tu szczególnie ważnym czynnikiem postępowania terapeutycznego.

Stawy i problemy skórne. Zwiększona częstość występowania zapalenia kości i stawów wynika częściowo z większej urazowości powodowanej obciążeniem większą masą ciała, jednak fakt, że stan zapalny kości i stawów występuje również w nieobciążonych stawach sugeruje współwystępowanie innych czynników. U osób otyłych upośledzone jest wydalanie moczanów, co prowadzi do dny moczanowej. Problemy skórne obejmują rogowacenie ciemne manifestujące się ściemnieniem fałdów skóry na szyi, łokciach i w grzbietowych częściach przestrzeni międzypaliczkowych. Rogowacenie ciemne jest również związane z występowaniem insulinooporności i hiperinsulinemii. Dochodzi do wzmożonego napięcia skóry i jej kruchości, co sprzyja wystąpieniu grzybicy w okolicy fałdów skórnych.

Układ wewnątrzwydzielniczy. Otyłość powoduje wcześniejsze pojawienie się pierwszej miesiączki, większą częstotliwość i nieregularność miesiączkowania, występowanie cykli bezjajeczkowych i wcześniejszą menopauzę. U mężczyzn dochodzi do zmniejszenia stężenia testosteronu. Ponadto otyłość powoduje występowanie wspomnianej już wcześniej insulinooporności tkanek i hiperinsulinemii prowadząc w ten sposób do cukrzycy. Może ona wpływać również na stężenia poziomów hormonów tarczycy.

Zwiększenie ryzyka przedwczesnej śmierci
Amerykanskie badania opublikowane w piśmie "American Journal of Epidemiology" wykazały, że u kobiet nadwaga zwiększa ryzyko zgonu o 32 proc., podczas gdy brak dbałości o kondycję fizyczną - o 30 proc. Łączne działanie tych dwóch czynników to już prawdziwa mieszanka wybuchowa - ryzyko przedwczesnej śmierci rośnie o 57 proc. Podobnie mężczyźni z nadwagą są o 25 proc. bardziej narażeni na ryzyko przedwczesnego zgonu. Jeśli mając nadwagę nie dbają o kondycję fizyczną, prawdopodobieństwo przyspieszonej śmierci wzrasta do 49 proc.

Konsekwencje ekonomiczne
Nadwaga i otyłość znacznie obciążają budżet opieki zdrowotnej każdego państwa. Koszty związane z leczeniem otyłości i chorób współistniejących wynoszą od 1% do 5% budżetu przeznaczonego na opiekę zdrowotną. Szacuje się, ze ponad 1/5 wszystkich środków na ochronę zdrowia w Polsce pochłania leczenie powikłań nadwagi i otyłości.

Szacuje się, że koszt leczenia osoby otyłej z cukrzycą jest sześciokrotnie wyższy niż cukrzyka, który przy swej chorobie ma prawidłową masę ciała. Przykład Belgii pokazuje, że można stosunkowo szybko obniżyć koszty takiej terapii, jeśli chory pozbędzie się nadwagi. W tym kraju udało się zmniejszyć wydatki na leki przeciwnadciśnieniowe i przeciwcukrzycowe aż o 20 proc. już po dziewięciu miesiącach leczenia otyłości i uzyskaniu spadku masy ciała chorych ludzi o minimum 5 proc.

Ważna profilaktyka i edukacja
Obserwacje i doświadczenia krajów zachodnich z dużym prawdopodobieństwem wskazują na spodziewany podobny kierunek zmian epidemiologicznych i następstw epidemii otyłości w naszym kraju. W walce z tą epidemią, podobnie jak w przypadku innych chorób przewlekłych, zasadnicze znaczenie powinna mieć nowoczesna profilaktyka i edukacja. Jest to najbardziej skuteczne i opłacalne podejście do problemu. Szczególnie odnosi się do dzieci i młodzieży, u których nadmierna masa ciała i coraz bardziej siedzący tryb życia (ponad 40% polskich dzieci spędza codziennie co najmniej 4 godz. przed telewizorem lub komputerem) będą powodować narażenie ich w dorosłym życiu na częstsze występowanie czynników ryzyka, przedwczesną umieralność i choroby układu sercowo-naczyniowego oraz metaboliczne.

Źródła:
Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AM w Gdańsku, Dr n. med. Tomasz
Zdrojewski, Epidemiologia otyłości i otyłości brzusznej w Polsce, Europie Zachodniej i USA
TSN OBOP
GUS
Polskie Naukowe Towarzystwo Otyłości i Przemiany Materii


Facebook
 

COUNT:31