„Żałuję, że jestem kobietą” - pomyślała cesarzowa

„Ach, gdybyż była mężczyzną! Sama poprowadziłaby cesarskie wojska przeciwko najeźdźcom. Jakież grzechy popełniłam w swym poprzednim życiu, że urodziłam się kobietą w czasie, kiedy potrzeba silnych mężczyzn? Dumała nad tym pytaniem, próbując zbadać umysłem i pamięcią swe najgłębsze i najdalsze istnienie.”


Młoda, urodziwa Orchidea wiodła spokojne życie w sennej Alei Cynowego Dzbana, w domu mandżurskiego chorążego. Wiedziała, że już niedługo, jak wszystkie mandżurskie dziewice, zostanie wezwana przed oblicze cesarza Syna Niebios, wybierającego faworyty do swej alkowy. Czemu miałby preferować właśnie ją z setek innych skośnookich piękności? Cesarz podczas prezentacji dostrzega jednak tajemniczy blask sprytu w jej mądrych oczach i zaintrygowany przyjmuje ją na swój dwór, przywiązując się z czasem coraz mocniej. Mądra, ambitna i sprytna dziewczyna szybko pnie się po specyficznej drabinie społecznej Zakazanego Miasta, by sięgnąć po niewykonalne – tytuł cesarzowej. Ulubienica cesarza daje mu jako jedyna z dwustu konkubin największy z darów – męskiego potomka – przez co władca ustanawia ją najważniejszą kobietą w Chinach. Ambitna matka przyjmuje imię Tz`u Si - „Matczyna i Pomyślna”. Teraz czeka ją najtrudniejsze z zadań – utrzymać Tron Smoka władcy Chin dla małego następcy. Czasy są ciężkie, naokoło wrogowie z Europy, a sieć intryg zazdrosnych mandżurskich rodów gęstnieje z każdym dniem...

Nie jest łatwo napisać książkę o realiach życia na wschodzie, która zainteresowałaby zachodnie społeczeństwa. Oba światy są różne jak ogień i woda. Powieści dotyczące historycznej Azji są urocze, piękne i zupełnie odmienne od zachodniego stylu lecz... często zniechęcają powolną akcją, szczegółowymi opisami banalnych czynności czy niezrozumiałymi ceremoniałami. Czytelnik z zachodu rządny poznania odmiennego świata Chin otrzymuje na dłuższą metę nieciekawą historię.
Pearl S. Buck znalazła rozwiązanie – sekret tkwi w umiejętnym połączeniu świata wschodu i zachodu. Autorka jako dziecko wyjechała z rodzinnej Anglii do Chin, gdzie poznawała równolegle kulturę oraz języki obu krajów. Pobyt w orientalnym zakątku, połączony ze studiami w Ameryce oraz wrodzonym lekkim piórem zaowocował wydaniem ponad 80 książek.

Tekst Cesarzowej, choć łatwy w odbiorze i przyjemny do czytania może być dla nas, współczesnych wyzwolonych kobiet zachodu, trudny do przełknięcia i zaakceptowania bez złości. Kość niezgody stanowi oczywiście kwestia wartości kobiety. Przykładów znajdziemy dziesiątki. Całe cesarstwo trwa w żałobie – to pierwsza cesarzowa urodziła dziewczynkę. Wszyscy dziwią i śmieją ukradkiem się nad słowami białego człowieka – klęczeć może tylko przed duchownym i kobietą. Zakazane Miasto pełne jest konkubin cesarza, poukrywanych skrzętnie w osłoniętych komnatach. Niektóre z nich nigdy nie zostaną wezwane przed oblicze władcy i umrą w czystości, nie wychodząc poza mury miasta i znając jedynie służące, inne zapomniane konkubiny i eunuchów.

Warto przyjrzeć się bliżej życiu Chińskiej kobiety końca XIX wieku – sprawdzić jak wiele się zmieniło, jak odmiennie traktowano fundamentalne kwestie jak życie czy miłość, by w końcu podziękować losowi, że przyszło nam żyć w tak wspaniałych dla kobiety czasach!


Pearl S. Buck, Cesarzowa, MUZA SA, Warszawa 2011

Joanna Szczygłowska
(redakcja@kobieta20.pl)