Ararat w Zone Romantica

Charles Aznavour w filmie Atoma Egoyana o tym, że dusze i umysły Ormian wciąż odczuwają skutki rzezi z 1915 roku.

Atom Egoyan, ormiański reżyser wychowany w Kanadzie, w swych filmach opowiada głównie o toksycznych rodzinach i dysfunkcyjnej, sprowadzonej do seksu i wynaturzeń miłości (Chloe z Julianne Moore i Liamem Neesonem, Gdzie leży prawda z Colinem Firthem, Słodkie jutro z Ianem Holmem). W kilku filmach wraca do swych ormiańskich korzeni, kultury i problemów diaspory Ormian. Takim filmem jest też Ararat, przejmująca opowieść o dysfunkcyjnej rodzinie, w której wciąż czuć traumę ludobójstwa dokonanego na ludności ormiańskiej przez Turków podczas I wojny światowej. Zginęło wtedy około 1,5 mln Ormian, a świat nie zareagował; także dziś tragedia tego narodu jest rzadko przywoływana i mało znana, a Turcja oficjalnie zaprzecza rzezi i jako przyczynę śmierci tak ogromnej liczby osób wskazuje epidemię. Ormianie uważają, że to właśnie obojętność świata dla okrucieństwa Turków otworzyła Hitlerowi drogę do Holocaustu.

Ararat to „film w filmie” – rozgrywa się częściowo na planie kręconego w Toronto epickiego filmu o największej tragedii w dziejach Armenii. Jednym z głównych bohaterów jest 18-letni kierowca, który dzięki zajęciu przy produkcji poznaje historię swego narodu, innym – ormiański historyk sztuki, dla którego praca konsultanta okazuje się zbyt wyczerpująca emocjonalnie. „To najbardziej prowokujący film Egoyana. To historia o prawdzie i kłamstwu – zarówno w skali intymnej, międzyludzkiej, jak i wielkiej, politycznej. Członkowie współczesnej ormiańskiej rodziny stają wobec dwóch problemów: tureckiego kłamstwa i skomplikowanych stosunków, jakie łączą tę rodzinę. Opowiedziany w typowym dla Egoyana stylu przeplatania wielu wątków i płaszczyzn, Ararat jest mocną, poruszającą historią o dążeniu do prawdy” – czytamy na stronie Stowarzyszenia Ormian we Francji, które kibicowało filmowi pokazywanemu na festiwalu w Cannes w 2002. Podobno rząd turecki próbował zablokować udział filmu w konkursie.

Film zdobył kilkanaście nagród i nominacji, w tym kanadyjskiego Oscara – Genie, nagrody kanadyjskich stowarzyszeń reżyserów i scenarzystów oraz amerykańskiego Political Film Society.

Tytuł oryginalny: Ararat
Produkcja: Kanada/Francja 2002
Reżyseria: Atom Egoyan
Obsada: Charles Aznavour, Christopher Plummer, Elias Koteas, Eric Bogosian, Arsinee Khanjian, David Alpay, Simon Abkarian i inni.