Jan Tomasz Gross współpraca Irena Grudzińska-Gross Złote żniwa
Grupa polskich chłopów, a przed nimi stos ludzkich kości – porażające zdjęcie, które stało się pretekstem do napisania tej książki. Czego szukano w masowych grobach nieopodal byłego obozu w Treblince? Złotych zębów, biżuterii, pieniędzy? Autorzy Złotych Żniw zadają pytania dotyczące ludzkiej chciwości.
Od nas zależy, czy i jak na nie odpowiemy. Złote Żniwa to esej historyczny Jana Tomasza Grossa i Ireny Grudzińskiej-Gross. Wybitni
polscy intelektualiści zajmują się przemilczanym aspektem stosunek polsko-Żydowskich w czasie drugiej wojny światowej. Zaskakuje odwaga, z jaką autorzy podchodzą do zasadniczego tematu książki: roli chciwości Polaków i innych narodowości wobec Żydów podczas Zagłady. Esej porusza tematy drażliwe i bolesne: przejmowania Żydowskiego mienia przez Polaków, współudziału w tym procederze polskich środowisk prawniczych czy granatowej policji. Autorzy opisują przerażającą sytuację Żydów na polskich wsiach, pytają o rolę Kościoła katolickiego w kształtowaniu zachowań wiernych. Nie stronią od ostrych moralnych i historycznych ocen, wyrazistego, bezpośredniego języka i nie ukrywają swoich emocji. Czyni to z lektury tej książki głębokie intelektualne i moralne przeżycie. Złote Żniwa będą największym wydarzeniem książkowym 2011 roku. Jan Tomasz Gross – zamieszkały w USA polski socjolog zajmujący się naukami politycznymi i społecznymi, a w tym kontekście szczególnie problematyką wojenną. Urodził się w 1947 roku w Warszawie. W roku 1965 rozpoczął naukę na Uniwersytecie Warszawskim. Aresztowany za
udział w wydarzeniach marcowych w 1968 roku, po zwolnieniu wyjechał z Polski wraz z rodzicami. Studia kontynuował w Stanach Zjednoczonych. W 1975 uzyskał doktorat na uniwersytecie Yale i tam w następnych latach wykładał. Pracował także na Emory University w Atlancie oraz na New York University. Obecnie jest profesorem uniwersytetu w Princeton. Był stypendystą fundacji Guggenheima, Rockefellera oraz Fulbrighta. Współzakładał imigracyjny kwartalnik poświęcony historii – „Aneks”. Jego prace, pisane w języku polskim i angielskim, tłumaczone były na francuski, niemiecki, rosyjski, hebrajski, rumuński i ukraiński. Najważniejsze z nich to monografie: Polish Society Under German Occupation – Generalgouvernement , 1939–1944 (1979) i Revolution from Abroad: Soviet Conquest of Poland's Western Ukraine and Western Belorussia (1988). Wraz z Ireną Grudzińską-Gross wydał zbiory dokumentó War Through Children's Eyes (1981) i W czterdziestym nas matko na Sibir zesłali... (1984). Ta ostatnia pozycja, która po raz pierwszy ukazała się w Londynie, zyskała sobie status kultowej i była kilkakrotnie wydawana
w obiegu nielegalnym w Polsce, m.in. przez Solidarność w Warszawie oraz wydawnictwo Profil we Wrocławiu. Pierwszy raz oficjalnie opublikowano ją w kraju w 1990 roku. W 1996 roku Jan Tomasz Gross został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi. W roku 2000 wydana została kolejna książka – Sąsiedzi, historia zagłady Żydowskiego miasteczka, która wywołała najżywszą od lat publicystyczną i naukową dyskusję o historii. Sąsiadów nominowano do Nagrody Literackiej Nike. Wcześniej po polsku ukazały się jeszcze: w roku 1998 Upiorna dekada, 1939–1948. Trzy eseje o stereotypach na temat Żydów, Polaków, Niemców i komunistówów oraz Studium zniewolenia. Wybory październikowe 22 X 1939 w roku 1999. W roku 2008 ukazała się natomiast jego najgłośniejsza książka Strach. Antysemityzm w Polsce tuż po wojnie, w której autor zajął się problemem pogromu kieleckiego, krakowskiego i rzeszowskiego w 1946. Irena Grudzińska-Gross – historyk idei, profesor literatury porównawczej Uniwersytetu Bostońskiego, przewodnicząca Instytutu Nauk Humanistycznych. Studiowała w Warszawie, Rzymie i Nowym Jorku,
gdzie zrobiła doktorat z romanistyki w roku 1982 na Columbia University. W latach 1998–2003 była odpowiedzialna za program dla Europy Środkowo-Wschodniej przy Fundacji Forda. Opublikowała m.in. Piętno rewolucji (1995, 2000). W jej wyborze i redakcji ukazał się tom korespondencji Alexisa de Tocqueville'a Listy (1999). Publikowała m.in. w „Aneksie", „Zeszytach Literackich", „Tygodniku Powszechnym" i „Res Publice Nowej". Autorka książek Miłosz i Brodski. Pole magnetyczne oraz W czterdziestym nas Matko na Sibir zesłali...
Jan Tomasz Gross, Irena Grudzińska-Gross
Złote żniwa. Rzecz o tym, co się działo na obrzeżach zagłady Żydów
data premiery: marzec 2011
wydawnictwo ZNAK